قیمت های بازار سهام نشان دهنده تغییرات ارزش دارایی در زمانی هستند که آن تغییرات رخ می­ دهند، خواه اینکه آن تغییرات شامل زیان ها یا سودهایی در ارزش دارایی باشند . از این رو، می توان گفت که بازده­­های سهام همواره به هنگام هستند . از آنجا که محافظه کاری پیش‌بینی می­ کند، مبنای شناسایی زیان های حسابداری بسیار به هنگام تر از سودها است ، بدین ترتیب انتظار بر این است که زیان های حسابداری بیشتر از سودهای حسابداری با بازده­های سهام، تقارن زمانی^[۲۶] داشته باشند (واتز ، ۲۰۰۳: ص۹۳) ^[۲۷]. باسو^[۲۸] (۱۹۹۷) با بهره گرفتن از این مبانی معیاری را تحت عنوان « عدم تقارن زمانی سود» ، برای محافظه کاری معرفی می­ کند که در قسمت بعدی به تفصیل ‌در مورد آن بحث خواهد شد(باسو،۱۹۹۷،۳۴۱).

۲-۲-۳- تقسیم انواع محافظه کاری

 

رایان^[۲۹] در سال (۲۰۰۶) تعریضی را برای محافظه کاری ارائه داد که ‌بنابرین‏ تعریف محافظه کاری به ۲ نوع محافظه کاری مشروط و محافظه کاری نامشروط تقسیم می شود.

 

۲-۲-۳-۱- محافظه کاری مشروط: (محافظه کاری سود و زیانی- محافظه کاری از پیش تعیین شده)

 

محافظه کاری مشروط، محافظه کاری است که توسط استاندارد های حسابداری الزام شده است. یعنی شناخت به مقطع زیان در صورت وجود اخبار (بازده منفی سهام) و نا مطلوب و عدم شناخت سود در مواقع وجود اخبار خوب (بازده مثبت سهام) و مطلوب منلا کاربرد قاعده اقل بهای تمام شده یا خالص ارزش فروش در ارزیابی موجودی کالا، نوعی محافظه کاری مشروط است. ‌به این نوع محافظه کاری محافظه کاری سود و زیانی و یا محافظه کاری گذشته نگر می‌گویند (رایان، ۲۰۰۶، ۵۲۵-۵۱۱). باسو ،۱۹۷۷محافظه کاری را الزام به داشتن درجه بالاتری از تأیید برای شناخت اخبار خوب مانند سود، در مقابل شناخت اخبار بد مانند زیان تعریف می کند، این تعریف محافظه کاری را از دیدگاه سود و زیانی توصیف می کند که نشان دهنده محافظه کاری مشروط می‌باشد. این تعریف با توجه به مطالعات انجام شده در بازار سرمایه توسط تحقیق لاراوا و ساها مورد تأیید قرار گرفته است (باسو، ۱۹۷۷، صص۳۷-۳) همچنین تفسیر قراردادی و تفسیری و قراردادی حقوقی از تفاسیر محافظه کاری منجر به اعمال محافظه کاری مشروط می شود (کیانگ، ۲۰۰۸، ۷۹۶-۷۵۹)^[۳۰]

 

۲-۲-۳-۲- محافظه کاری نامشروط (محافظه کاری ترازنامه ای- محافظه کاری آینده نگر)

 

این نوع محافظه کاری برخلاف محافظه کاری مشروط از طریق استانداردهای پذیرفته شده حسابداری الزام نگردیده است و حاصل کمتر از واقع نشان دادن ارزش دفتری خالص دارایی ها به وسیله رویه های از پیش تعیین شده حسابداری است. این نوع محافظه کاری به محافظه کاری ترازنامه ای نیز معروف است (رایان، ۲۰۰۶: ۵۲۵-۵۱۱). تعریف فلتهام واوهلسون ،۱۹۹۵ تعریف محافظه کاری از دیدگاه ترازنامه است ‌بر اساس این دیدگاه، در مواردی که تردیدی واقعی در انتخاب بین ۲ یا چند روش گزارشگری وجود دارد آن روشی باید انتخاب شود که کمترین اثر مطلوب برحقوق صاحبان سهام داشته باشد .همچنین تفاسیر حقوقی، مالیاتی و منجر به اعمال محافظه کاری نامشروط می شود (کیانگ، ۲۰۰۸، ۷۹۶-۷۵۹).

 

طبق این دیدگاه حسابداری بهای تمام شده تاریخی به عنوان رویه ای محافظه کارانه توصیه می شود چرا که خالص ارزش فعلی مثبت سرمایه گذاری در حساب ها کمتر از ارزش منصفانه شان گزارش می شود.

۲-۲-۴- روش های اندازه گیری محافظه کاری

 

حال با توجه به اینکه محافظه کاری به دو نوع محافظه کاری مشروط و محافظه کاری نامشروط تقسیم شده است هر یک از انواع محافظه کاری با روش های گوناگون قابل سنجش است که در ذیل به آن پرداخته می شود.

 

۲-۲-۴-۱- روش ها اندازه گیری محافظه کاری مشروط

 

۱٫ روش عدم تقارن زمانی سود: ‌بر اساس معیار رابطه سود و بازده سهام قیمت بازار سهام نشان دهنده تغییرات ارزش دارایی در زمان هستند که آن تغییرات رخ می‌دهند خواه آن تغییرات شامل زیان ها یا سود های در ارزش دارایی باشند از این رو می توان گفت بازده سهام همواره به هنگام هستند. از آنجایی که محافظه کاری پیش‌بینی می‌کند مبنای شناسایی زیان های حسابداری بسیار به هنگام تر از سود است بدین ترتیب انتظار براین است که زیان های حسابداری بیشتر از سود های حسابداری با بازده های سهام، تقارن زمانی داشته باشند. باسو (۱۹۹۷) با بهره گرفتن از این مبانی معیاری را تحت عنوان عدم تقارن زمانی سود برای محافظه کاری معرفی می‌کند ‌بنابرین‏ عدم تقارن زمانی سود ‌بر اساس رابطه سود و بازده سهام به عنوان یکی از معیار های محافظه کاری تحت عنوان محافظه کاری مشروط شناخته شده است. باسو برای اندازه گیری اخبار از بازده های سهام استفاده کرد و با بهره گرفتن از رگرسیون بین سود و بازده سهام معیاری را برای اندازه گیری محافظه کاری مشروط معرفی کرد ‌بنابرین‏ هرچه عدم تقارن زمانی سود بیشر باشد بیانگر وجود محافظه کاری بیشتر در گزارشگری مالی است.

 

۲٫ روش کاربرد اقلام عملیاتی: محافظه کاری یک معیار برای انتخاب اصول و رویه های حسابداری در شرایط ابهام و عدم اطمینان است هنگام رو به رو شدن با عدم اطمینان بایستی روش هایی انتخاب و اعمال شوند که در نهایت منجز به کمترین مبلغ برای سود انباشته گردند در واقع در شرایط عدم اطمینان و برسر دو راهی ها، بایستی از یک سو درآمد ها و دارایی ها دیرتر و از سوی دیگر هزینه ها و بدهی ها زودتر شناسایی گردند (گیولی و هاین، ۲۰۰۰، ۳۲۰-۲۸۷) ^[۳۱]. انتخاب و اعمال این روش های محافظه کارانه از طریق حسابداری تعهدی امکان پذیر می‌گردد. برای مثال شناسایی زیان کاهش ارزش موجودی ها فقط بر اقلام تعهدی امکان پذیر می‌گردد. برای مثال شناسایی زیان کاهش ارزش موجودی ها فقط ‌بر اقلام تعهدی اثر گذار است و جریان های نقدی را متاثر نمی سازد. از اقلام تعهدی نیر عملیاتی استفاده می شود. ‌به این دلیل از اقلام تعهدی عملیاتی استفاده می شود که از یک سو حسابداری تعهدی مجرایی برای اعمال محافظه کاری است و دیگر سو اعمال اختیار از جانب مدیران در شرایط عدم اطمینان زمینه را برای اعمال محافظه کاری فراهم می‌کند. استفاده از این معیار مبتنی بر این فرض است که سطح عدم اطمینان در رابطه با اقلامی که جز عملیات معمول و مستمر شرکت نیستند (اقلام تعهدی غیر عملیاتی)، بیش از سطح اطمینان در رابطه با اقلامی است که جز فعالیت های عادی شرکت محسوب می‌شوند (همان منبع).

 

جمع اقلام تعهدی، عملیاتی (سرمایه در گردش) و اقلام تعهدی غیرعملیاتی ‌بر اساس مدل گیولی و هاین (۲۰۰۰) و ژانگ (۲۰۰۸) به شرح ذیل می شود: (ژانگ، ۲۰۰۸، ۵۴-۲۷)^[۳۲]

 

ACC _it = NI _it + DEP _it – Cfo _it

 

oACC = ΔAR _it + ΔI_a + ΔPE _it – ΔAP _it – ΔTP _it

 

NoACC _it = ACC _it – oACC _it

 

که در آن متغیر ها به شرح ذیل می‌شوند:

 

ACC: جمع اقلام تعهدی

 

ΔI: تغییر در موجودی کالا

 

NI: سود خالص قبل از اقلام غیر متفرقه

 

ΔPE: تغییر در پیش پرداخت ها

 

DEP:هزینه استهلاک

 

Cfo: جریان نقدی عملیاتی

 

۲-۲-۱-پیشینه پژوهش

 

۲-۳-۱ پیشینه پژوهش های داخلی

 

جوهری(۱۳۹۲) در پژوهشی تحت عنوان طراحی و توسعه مدلی برای جذب گردشگران جنگ در مناطق جنگ زده در ایران پرداخت. ‌به این منظور نمونه ای شامل ۱۲۰ نفر از کارشناسان گردشگری مناطق جنگی مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج نشان دادند مدل مطلوب برای جذب گردشگران مدلی است که به عواملی چون اردوگاه های کشتار جمعی و جنگ های و موزه های سیاه در جذب گردشگران جنگی توجه می نمیاد.

 

پارسا فردی(۱۳۸۹) در پژوهشی به بررسی رابطه اجرای راهکارهایی جهت جذب گردشگران جنگ پرداخت. این پژوهش، از نظر هدف، ‌کاربردی و از نظر روش گرد آوری داده ها، تحقیق توصیفی از نوع پیمایش و از نظر روش تجزیه و تحلیل داده ها، از نوع همبستگی و معادلات محسوب می‌گردد. با بهره گرفتن از نمونه گیری تصادفی، نمونه ای شامل ۱۷۱ نفر از کارشناسان گردشگری جنگ مورد بررسی قرار گرفتند. بررسی های آماری، نشان دهنده تأثیر تفریح و سرگرمی های سیاه بر جذب گردشگران جنگ بود و همچنین رابطه ای مثبت و معنادار بین ارتباطات یکپارچه بازاریابی و بازاریابی مأموریت گرا، برنامه ریزی استراتژیک میان – وظیفه ای و گردشگری جنگ وجود دارد.

 

دستورایان (۱۳۸۹) به پژوهشی با عنوان ایجاد برندهای قوی و استفاده از مدیریت ارتباطات یکپارچه بازاریابی برای جذب گردشگران پرداخت. در این تحقیق، از پنج مفهوم بازاریابی یکپارچه مؤثر بر عملکرد برند نام برده شده است که عبارتند از : برقراری تعاملات ، بازاریابی مأموریت زیربنایی سازمانی، سازگاری استراتژیک و برنامه ریزی و ارزیابی. جامعه پژوهش، شامل تمام شرکت های صنعت نوشیدنی استرالیا و نیوزیلند بود که از میان آن ها ۴۳۰ مدیر ارزیابی یا مدیر برند انتخاب شدند. داده ها با بهره گرفتن از پرسشنامه های خود اجرایی جمع‌ آوری شدند و برای تجزیه و تحلیل داده ها از آزمون همبستگی استفاده شد. یافته های تحقیق نشان داد که از لحاظ آماری، رابطه ای قوی میان سازه تعاملات و سازگاری استراتژیک با ابعاد عملکرد برند و در نهایت جذب گردشگران وجود دارد. می توان نتیجه گیری کرد که رابطه معناداری بین رویکرد یکپارچه در مدیریت ارتباطات بازاریابی و جذب گردشگران وجود دارد.

 

آقایی(۱۳۸۸) در پژوهشی به بررسی عوامل اثر گذار بر گردشگری جنگ پرداخت. در این راستا مطرح نمود، تحولات اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جهان طی سده‌های اخیر به ویژه در زمینه‌ افزایش جمعیت، گسترش شهرنشینی، توسعه ‌راه‌های ارتباطی و وسایل حمل ‌و‌ نقل، افزایش اوقات فراغت و بهبود رفاه اجتماعی، منجر به توسعه‌گردشگری گردیده است. یکی از اَشکال جدید گردشگری که در نواحی تحت تأثیر جنگ می‌تواند شکل بگیرد، گردشگری جنگ است که گسترش گردشگری جنگ، به اشتغال زایی و سطح اقتصاد هر کشوری و هر منطقه ای کمک می‌کند. در این پژوهش به بررسی ابعاد و قابلیت های مناطق جنگ زده بر جذب گردشگران جنگ توجه شد و ‌به این نتیجه دست یافت که نمایشگاه ها و موزه هایی که بقایای جنگی را در معرض نمایش قرار می‌دهند، سهم بالایی در جذب گردشگران جنگی خواهند داشت.

 

محمودی (۱۳۸۶) در پژوهشی بیان نمود که کشور ما به مدت هشت سال درگیر جنگ تحمیلی و ناخواسته ای با کشور عراق بوده است. از این جنگ طولانی مدت، آثار متعددی در قالب مناطق جنگی و یادمان ها به جای مانده است که می توان آن ها ر جاذبه های گردشگری جنگ دانست. این جاذبه ها سالانه گردشگران زیادی را با هداف و دیدگاه های مختلف بطرف خود جذب می‌کنند. بخشی از این بازدیدها به دلیل احتمال وجود خطر، با هماهنگی وسازماندهی نهادهای مربوطه صورت می‌گیرد. یکی ازجاذبه های گردشگری مکان های دارای سکون و ایستایی است که سهم بالایی را در جذب گردشگران به مناطق جنگ زده از آن خود ‌کرده‌است.

 

رجبی (۱۳۹۲) در پژوهشی به بررسی وضعیت گردشگری جنگ در ایران و ارائه استراتژی برای توسعه آن پرداخت و بیان نمود، توسعه صنعت گردشگری در سال‌های اخیر آن را به یکی از حوزه های اقتصادی دارای مزیت پایدار بدل ‌کرده‌است. برنامه ریزان و مجریان کلان اقتصادی کشورها، با هدف استفاده بهینه از این مزیت اقتصادی اقدام به طراحی و اجرای برنامه های راهبردی می

 

1. 1. Jezini ↑

 

1. 1. Bhatnagar & Puri ↑

 

1. 1. Fitzans ↑

 

1. 1. Tourism ↑

 

1. 1. Band & Hinz ↑

 

1. 1. Salmon ↑

 

1. 1. Desa ↑

 

1. 1. strategy ↑

 

1. 1. structure ↑

 

1. 1. style ↑

 

1. 1. shared values ↑

 

1. 1. system ↑

 

1. 1. skills ↑

 

1. 1. staff ↑

 

1. 1. Hart ↑

 

1. 1. – Leiper ↑

 

1. 1. Steven ↑

 

1. 1. ۱ – Gunn ↑

 

1. 1. Lawrence ↑

 

1. 1. Janssen ↑

 

1. 1. Peng ↑

 

1. 1. Briones, Tejada & Morales ↑

 

1. 1. Part, ↑

 

1. 1. Cook ↑

 

1. 1. Raps ↑

 

1. 1. Caspar ↑

 

1. 1. Procter ↑

 

1. 1. Jain ↑

 

1. 1. Miller ↑

 

1. 1. Osland ↑

 

1. 1. Rollinson, ↑

 

1. 1. Ross ↑

 

1. 1. Cohen ↑

 

1. 1. Synge ↑

 

1. 1. Vecchio ↑

 

1. 1. Wiley ↑

 

1. 1. Kens ↑

 

1. 1. Bamberger ↑

 

 

شیخ حر عاملی باب ۴۹ از ابواب جهاد العدو از کتاب الجهاد وسایل الشیعه را چنین نام نهاده: « باب این که جزیه اخذ نمی شود مگر از اهل کتاب و آنان ، فقط یهود و نصاری و مجوس هستند.»^[۹۰] در این باب ۹ حدیث گردآوری شده است، از جمله روایتی از حضرت علی (ع) که فرموده اند:

 

« مجوس در جزیه و ریات، فقط به یهود و نصاری ملحق می‌شوند، زیرا آنان در گذشته صاحب کتاب بوده‌اند.»^[۹۱]

 

در روایت دیگری حضرت امام باقر(ع) ضمن الحاق مجوس به اهل کتاب فرموده اند:

 

« آن ها پیامبری به نام « داماست» داشته اند و او را به قتل رسانده اند و کتاب آسمانی او جاماست بوده است…»^[۹۲]

 

ج ) اقوال فقها

 

در ریاض المسائل چنین می خوانیم:

 

« اهل الکتاب بالکتاب و السنه و الاجماع هم الیهود و النصاری لهم التواره و الانجیل ….. و یلحق بهم المجوس الذین لهم شبهه الکتاب»^[۹۳] اهل کتاب، به تصدیق قرآن کریم و روایات و اجماع فقها، یهود و نصاری می‌باشند که کتاب تورات و انجیل متعلق به آنان است… و مجوس هم به یهود و نصاری ملحق هستند، چون در آنان شبهه اهل کتاب بودن وجود دارد.

 

سپس چنین ادامه می‌دهد که ‌در مورد اهل کتاب بودن مجوس، خلافی از کسی مشاهده نکردیم جز« النعمانی از فقهای شیعه در کتاب المنتهی»^[۹۴] و بعد صاحب ریاض ادعای اجماع می کند، بنا بر روایت نبوی معروف که می فرماید« با مجوس معامله اهل کتاب کنید»^[۹۵] علمای شیعه، مجوس را اهل کتاب می دانند.

 

در تأیید اهل کتاب بودن مجوس نظر مرحوم شیخ طوسی را هم ذکر می‌کنیم که:

 

« المجوس کان لهم کتاب ثم رفع عنهم و هو اصح قولی الشافعی و دلیلنا اجماع الفرقه و اخبارهم»^[۹۶]

 

مجوس، کتاب آسمانی داشته اند و سپس از بین رفته است و در بین دو قول شافعی، از پیشوایان اهل سنت، قول اصح او همین نظر است؛ و دلیل ما بر اهل کتاب بودن مجوس نیز اجماع علمای شیعه و اخباری است که در این باره نقل شده است.^[۹۷]

 

گفتار دوم: اصول روابط با غیر مسلمانان

 

از آنجا که روابط حکومت اسلامی با غیر مسلمانان و همچنین رفتار با غیر مسلمانان ساکن در جامعه اسلامی تابع اصول و قواعدی است که زمامدار اسلامی موظف به رعایت آن‌هاست. در این گفتار این قواعد و اصول تبیین می‌شود تا مقدمه‌ای برای ورود به مباحث اصلی باشد. گفتنی است که این اصول بر تمامی روابط غیر مسلمانان- اعم از روابط حکومت با آنان و روابط افراد مسلمانان با آنان- حاکم است. این اصول و قواعد به شرح زیر می‌باشد:

 

بند اول : اصل نفی سلطه‌گری کفار (نفی سبیل)

 

یکی از اصول حاکم بر روابط و رفتار مسلمانان با کفار، نفی هر گونه سلطه کفار بر مسلمانان است. بر اساس این اصل، هر گونه رابطه سلطه‌آور نفی شده است. این اصل شامل اهل کتاب و غیر آنان می‌شود. از آن جا که برخی از کفار داخل کشور اسلامی زندگی می‌کنند و مردم مسلمان با آنان روابط و معاشرت‌هایی دارند و از طرفی کفار خارج از قلمرو حکومت اسلامی نیز ممکن است خود یا توسط دولتشان با دولت اسلامی یا مسلمانانی در ارتباط باشند، این اصل در روابط فی ما بین اهمیت به سزایی پیدا می‌کند. به اعتقاد فقها این اصل حتی بر روابط و معاشرت‌های جزیی مانند وکالت، شفعه و ازدواج نیز حاکم است و مسلمانان موظفند در معاشرت‌ها و قراردادهای اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، سیاسی، قضایی و نظامی خود با کفار اصل نفی سبیل را مدنظر قرار دهند. این اصل کلیه قراردادهای مخالف خود را باطل می‌کند. البته این به معنای نفی هر گونه رابطه و معاهده با کفار نیست، بلکه صرفاً روابط سلطه‌آور را نفی می‌کند.

 

اصل نفی سبیل از آیه شریفه «… ولن یجعل الله للکافرین علی المؤمنین سبیلاً»^[۹۸] اخذ شده است. مفسران درباره این آیه نکاتی را بیان کرده‌اند که ذکر آن ها می‌تواند مفید باشد، از جمله:

 

اولاً، منفی سازی فعل و نفی با حرف «لن» مفید نفی ابدی و دایم است؛

 

ثانیاً، «سبیل» که به «سلطه» تفسیر شده، نکره در سیاق نفی است که مفید عموم می‌باشد، یعنی خداوند هیچ سلطه‌ای را از کافران بر مؤنان قرار نداده است؛

 

ثالثاً، این عمومیت شامل دنیا و اخرت می‌شود و انواع سلطه‌های دنیایی: سیاسی، نظامی، فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی را در بر می‌گیرد، یعنی خداوند نمی‌خواهد کافران را بر مؤمنان که به لوازم ایمان خود پایبند هستند مسلط کند و اگر روزی کفار مسلط شدند، این سلطه موقت است، چرا که خداوند در همین ایه از پیروزی کفار با تعبیر «نصیب» یاد کرده، در حالی که پیروزی مسلمانان را «فتح» نامیده است و این دلالت بر موقتی بودن پیروزی کفار و دایمی بودن پیروزی مؤمنان می‌کند. البته آیات دیگری نیز چنین مفهومی را می‌رسانند که محل بحث ما نیستند.

 

به نظر می‌رسد آیاتی که از ولایت کفار نهی کرده و گفته است کفار را اولیای خود قرار ندهید نیز مفید معنایی نزدیک به نفی سبیل باشد، چون- همان گونه که در تفسیر برخی از این ایات می‌آید – ولایت به معنای دوستی در حد بالا و بسیار نزدیک و یا به معنای سرپرستی است و اگر به معنای اول هم باشد موجب در اختیار نهادن عنان اختیار خود به دوست غیر مسلمان است و این همان مفهومی است که با آیه نفی سبیل منع شده است.

 

فقها آیه نفی سبیل را در کلیه روابط مسلمانان و دولت اسلامی با کفار و دولت‌های کفر حاکم می‌دانند و جالب توجه این که در روابط خیلی جزئی مسلمانان با کفار نیز این اصل را جاری دانسته‌اند، مانند ازدواج زن مسلمان با مرد غیر مسلمان^[۹۹]، ولایت کافر بر محجور و صغیر مسلمان^[۱۰۰]، وکالت کافر علیه مسلمان^[۱۰۱]، شفعه کافر بر مسلمان^[۱۰۲]، فسخ ازدواج زن تازه مسلمان با شوهر کافر خود^[۱۰۳].

 

بند دوم : اصل دعوت به اسلام

 

بنا برا اصل دعوت، مسلمانان باید در معاشرت‌های خود با کفار، به گونه‌ای رفتار کنند که آنان به اسلام دعوت شوند و حقانیت اسلام و چهره حقیقی آن را با گفتار و کردار نیک برای آنان روشن سازند. پیامبران الهی با هدف یکتاپرستی بشر و ایجاد قسط و عدل در روی زمین برانگیخته شدند. این هدف مشروع و بزرگ آنان را از به کارگیری وسایل و راه‌های نامشروع و اجبار افراد در پیروی از خود و نیز اکراه در پذیرش دین حق باز می‌داشت. خداوند در قرآن می‌فرماید:

 

ولو شاء ربّک لأمن من فی‌الأرض کلّهم جمیعاً أفأنت تکره الناس حتی یکونوا مؤمنین^[۱۰۴]؛ اگر خدای تو بخواهد (اراده کند) همه مردم روی زمین ایمان می‌آورند، آیا تو (در صدد هستی) مردم را اجبار کنی تا ایمان بیاورند.

 

همان طور که ملاحظه می‌شود، خداوند به پیامبرش گوشزد می‌کند که اکراهی در دعوت مردم به ایمان آوردن وجود ندارد و تو نیز اصرار نکن. همچنین آیه شریفه «لا إکراه فی الدین قد تبیّن الرشد من الغیّ»^[۱۰۵] نیز اکراه در پذیرش دین را نفی کرده و آزادی عقیده را به عنوان اصلی استوار برای بشر به ارمغان آورده است.

 

پیوند لیبرالیسم و دموکراسی در قالب لیبرال دموکراسی، محصول یک توافق تاریخی است، نه اینکه این دو از بدو تکون با یکدیگر سازگاری درونی داشته باشند.برعکس ریشه یابی تاریخی ، گویای آن است که لیبرالیسم در جوهره ی خویش با دموکراسی ناسازگار است.

 

اگر از تعاریف آرمانی دموکراسی- نظیر حکومت مردم بر مردم- چشم پوشی کنیم، دموکراسی چیزی جز پذیرش حکومت اکثریت نیست. تن دادن به حکومت اکثریت در فرایند قانون گذاری و تصمیم گیری کلان اجتماعی، اگر حد و مرزی نداشته باشد،اصول و ارزش های لیبرالی را نیز در معرض تغییر و زوال قرار می‌دهد.

 

«دموکراسی یک نظام حکومتی و لیبرالیسم یک نظام فکری است . لیبرال دموکراسی، دموکراسی را یک روش برای تصمیم گیری در چارچوب ارزش های لیبرالیسم تلقی می‌کند، از این رو، دموکراسی بر نوعی ایده آلیسم استوار است . لیبرالیسم در پی دست نایافتنی بودن دموکراسی یا مشارکت مستقیم و همه جانبه مردم در سرنوشت خویش، به رئالیسم روی آورده است که به مشارکت غیرمستقیم مردم در اداره سیاسی ایمان و باور دارد . لیبرال دموکراسی در تلاش است، ایده آلیسم دموکراسی و رئالیسم لیبرال را در هم بیامیزد و نوعی نظام سیاسی مستقیم و غیرمستقیم را ارائه دهد .

 

دولت در دموکراسی خیر مطلق، و در لیبرالیسم شر لازم یا شر ضروری است، زیرا باید از جنگ همه علیه هم، ممانعت به عمل آورد . در لیبرال دموکراسی، دولت نه خیر است و نه شر، بلکه وجود حداقلی از دولت برای تامین رفاه عمومی (دولت رفاه)، اجتناب ناپذیر است . از این رو به عقیده لوین، دولت تنها راه عملی فهم امتزاج یا امتناع لیبرالیسم و دموکراسی است. به بیان دیگر، در دموکراسی دولت مکلف به دفاع از فردی و گسترش جامعه مدنی است، در لیبرالیسم دولت به جز حراست از حقوق فردی و جامعه مدنی مسئولیتی ندارد، در حالی که در دولت رفاهی لیبرال دموکراسی، دولت موظف است برای شهروندان ایمنی و رفاه فراهم کند . ^[۳۷]»

 

«لیبرالیسم کلاسیک ،تأکید فوق العاده ای بر آزادی فرد در قبال دولت دارد و عرصه ی دخالت دولت را بسیار ناچیز می‌داند . اما با ترکیب لیبرالیسم و دموکراسی و خلق ایده ی لیبرال دموکراسی، مداخله ی دولت افزایش پیدا می‌کند. از آنجا که دموکراسی در کنار آزادی به برابری مردم در توان انتخاب می اندیشد،لیبرالها بالاجبار بر حوزه ی دخالت دولت افزودند و دولت موظف شد به فکر ضرورت مشارکت مردم،مبارزه با فقر و بیکاری، توسعه ی آموزش و پرورش، تقویت پارلمان و … باشد.و بدین گونه کارکرد دولت از یک نقش حداقلی ، که همان تامین امنیت و آزادی منفی بود، به یک نقش مسئولیت پذیر اجتماعی مبدل شد و بدین گونه لیبرالها از خود گرایش اصلاح طلبی نشان دادند.^[۳۸]»

 

از مطالب پراکنده منابع عدیده، می توان دریافت که لیبرال دموکراسی، نه دموکراسی است و نه لیبرالیسم، بلکه لیبرال دموکراسی ترکیبی از برخی از ویژگی های دموکراسی و لیبرالیسم را به تنهایی در خود دارد، و در عین حال تفاوت هایی میان نظام لیبرال دموکراسی و دموکراسی و لیبرالیسم به چشم می‌خورد، از جمله اینکه دموکراسی جمع گراست، بر خلاف آن، لیبرالیسم به تصمیم گیری، خیر و اصالت فردی اهمیت می‌دهد، یعنی دموکراسی بر عمومی بودن قلمرو افراد، لیبرالیسم بر خصوصی بودن آن و لیبرال دموکراسی به قلمرو تحدید شده تأکید دارد، ولی لیبرال دموکراسی، دموکراسی را تا جایی مطلوب می‌داند که به آزادی فردی لطمه ای وارد نسازد .

 

‌بنابرین‏، دموکراسی در نقطه مقابل لیبرالیسم، به تقدم منافع فردی بر منافع جمعی می اندیشد . البته لیبرال دموکراسی می کوشد، منافع فردی و جمعی را زیر یک سقف گرد آورد،.با این وصف، میل به اکثریت در آن بیش از اقلیت گرایی است .

 

گفتار دوم : لیبرالیسم و عدم دخالت دولت در فرهنگ

 

ریشه و پیدایش این دیدگاه را باید در فلسفه حاکمیت نظام سرمایه‌داری جستجو کرد.تفکر سرمایه داری با آنچه که قبل از آن بر جهان غرب حاکمیت داشته است،یعنی تفکر قرون وسطایی، در همه جهات متفاوت است.هسته مرکزی اندیشه‌های قرون وسطایی این اعتقاد بود که خدایی وجود دارد که کامل و نامتناهی و خیر مطلق است و انسان در مقایسه با خداوند موجودی ضعیف و کوچک بیش نیست اما پیکر او روحی جاودان را که بر صورت خداوند آفریده شده ،در خود محبوس می‌دارد. دنیا ماتمکده ای است که میان انسان و خدا جدایی می افکند و تعلقات این دنیایی و تمایلات جسمانی ،سرچشمه گناه می‌باشد. چرا که آدمی را از غایت زندگی و هدف حیات یعنی تقویت و پرورش رابطه ای درست میان روح انسان و خدا دور می‌کند.

 

‌بنابرین‏ مهم ترین و بلکه تنها اندیشه انسان قرون وسطایی آمرزش روح است.همه واقعیات دنیا با این معیار سنجیده می‌شوند.موسیقی و نقاشی و دیگر هنرها و یا علم و دانش و سایر جلوه های فرهنگ در صورتی ارزشمندند که در جهت پارسایی انسان یا آمرزش روح آدمی به کار گرفته شوند.اما در دوره رنسانس انسان به جای خدا می نشیند و نوعی ارزش و اعتبار قدسی پیدا می‌کند و رابطه انسان با انسان بیشتر از رابطه انسان با خدا مورد توجه قرار می‌گیرد.آرمان فوق طبیعی و کهن کمال الهی، جای خود را به آرمانی طبیعی و انسانی می‌دهد.جهان به جای اینکه مظهر ثابت مشیت الهی باشد ،به صورت صحنه ای پویا از کشاکش نیروهای طبیعی در می‌آید. در اندیشه دوره رنسانس، خدا پرستی و نیایش گری و نیک کرداری، به کامیابی و رستگاری نمی انجامد بلکه برعکس سعادت و کامیابی در گرو بی توجهی بی رحمانه به موازین اخلاقی قراردادی جامعه است.این دگرگونی ها که در جهان بینی و انسان شناسی دوره رنسانس به وجود آمد،منشا تفکر سرمایه داری جدیداست.^[۳۹]

 

سرمایه داری با تکیه بر فردگرایی و آزادی فرد برای رشد ابتکار در عرصه تولید و حیات اقتصادی می کوشید با نفوذ در آداب و رسوم جامعه ،زمینه را برای تغییرات و تحولات سریع فراهم کند.سرمایه داری برای بسط آرمان ها و ایده آل های اقتصادی _ اجتماعی خود که همانا رفاه و رستگاری این دنیایی بود،ناگزیر از تلاش برای اشاعه فرهنگ جدید و فرهنگ خاص خویش، یعنی فرهنگ بورژوایی بود. این است که می بینیم در ابتدا سرمایه داری با هر گونه دخالت دولت در امور اقتصادی و همچنین در امور فرهنگی مخالفت می‌کند.

 

 

 

شکل (۲-۳) نحوه تعادل در دو منبع، مجله تحقیقات مالی (۱۳۸۱)، شماره ۱۳-۱۴

 

اگر هر دو بازار به تعادل برسند، تعادل کلی ایجاد خواهد شد. در تعادل کلی قیمت اوراق بهادار در هر دو بازار برابر خواهد بود.

 

 

 

شکل (۲-۴) تفاوت قیمت خریدوفروش،مجله تحقیقات مالی (۱۳۸۱)،شماره۱۳-۱۴

 

در شکل (۲-۴)نیز همچنان قیمت تعادلی برقرار می‌باشد. اما در بازار واقعی این قیمت‌های معاملاتی است که مورد توجه قرار می‌گیرد. این قیمت‌ها، تفاوت پیشنهاد خرید و فروش بازار سازها^[۴۲] است. قیمتی که بازار ساز اوراق بهادار را می‌خرد، قیمت پیشنهادی خرید و قیمتی که با آن اوراق بهادار را می‌فروشد، قیمت پیشنهادی فروش نامیده می‌شود. اختلاف بین دو قیمت شکاف قیمت پیشنهادی خرید و فروش می‌باشد. اگر بیشتر از یک بازار ساز وجود داشته باشد تفاوت بالاترین قیمت پیشنهادی خرید و پایین‌ترین قیمت فروش را شکاف قیمت پیشنهادی خرید و فروش بازار می‌نامند و نقطه تعادلی جایی بین قیمت پیشنهادی خرید و فروش بازار قرار می‌گیرد.

 

در یک بازار مالی سازمان یافته، نقش بازار سازان ایجاد جریان دو طرفه قیمت برای پیشنهاد خرید و پیشنهاد فروش در تمام شرایط می‌باشد. به طور خلاصه، بازار سازها مسئولیت تنظیم بازار را به عهده خواهند داشت و برای اجرای این وظیفه آنان باید موجودی مناسبی از اوراق بهادار را داشته باشند تا بتوانند نوسانات قیمت را کنترل نمایند. نگهداری موجودی‌ها برای این افراد هزینه هایی را در بر خواهد داشت که از طریق اختلاف قیمت پیشنهادی خرید و فروش اوراق بهادار، این هزینه ها را جبران می‌کند. در نمودار ۲-۴ درآمد بازار سازان به صورت هاشور زده نشان داده شده است. در واقع به بیان ریاضی می‌توان گفت که Q (pa- pb) درآمد بازار سازانمی‌باشد.

 

یکی از عوامل مهم در تصمیم گیری، اطلاعات مناسب و مرتبط با موضوع تصمیم گیری است. هنگامی که اطلاعات به صورت نابرابر بین افراد توزیع شده باشد، می‌تواند منجر به نتایج متفاوتی نسبت به موضوعی واحد شود. چنین پیامدی به اصطلاح عدم تقارن اطلاعاتی^[۴۳] نامیده می‌شود. ‌بنابرین‏، پیش از این که خود اطلاعات برای فرد تصمیم گیرنده مهم واقع شود، این کیفیت توزیع اطلاعات است که باید به صورت دقیق مورد ارزیابی قرار گیرد.

 

اکثر سرمایه گذار بالقوه، مردم عادی هستند که تنها راه دسترسی آن‌ ها به اطلاعات مهم شرکت‌ها، اطلاعیه های منتشر شده توسط خود شرکت‌ها است. حال اگر در بین سرمایه گذارانی که در بازارهای سرمایه مشغول فعالیت هستند، معامله کنندگانی باشند که از نظر اطلاعاتی نسبت به سایرین در موقعیت بهتری باشند قادر خواهند بود که عرضه و تقاضای بازار را تحت تأثیر قرار داده و به اصطلاح منجر به شکاف قیمتی شوند. دلیل اصل این شکاف قیمتی توزیع نابرابر اطلاعات در بازار سرمایه می‌باشد که بر طبق آن معامله کنندگان مطلع^[۴۴] نسبت به سایرین در موقعیت بهتری جهت تصمیم گیری مناسب‌تر قرار می‌گریند.

 

هنگامی که اطلاعات جدیدی از وضعیت و عملکرد شرکت‌ها در بازار منتشر می‌شودتوسط تحلیل گران، سرمایه گذاران بالقوه و بالفعل در بازار و سایر استفاده کنندگان مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته و بر مبنای آن تصمیم گیری نسبت به خرید و فروش سهام صورت می‌گیرید.

 

اطلاعات و نحوه واکنش بازار به آن‌ ها بر رفتار استفاده کنندگان به خصوص سهامدار بالقوه و بالفعل تأثیر گذاشته و منجر به افزایش یا کاهش قیمت و حجم مبادلات سهام می‌شود. ‌بنابرین‏ در صورت انتشار اطلاعات به صورت نامتقارن، سرمایه ‌گذار به واسطه عدم تقارن اطلاعاتی واکنش‌های متفاوتی را به آن‌هامی‌دهند که این امر تحلیل‌های نادرست و گمراه کننده ای از وضعیت بازار را به همراه خواهد داشت. مطالب فوق، بیانگر اهمیت موضوع عدم تقارن اطلاعاتی و تأثیر غیر قابل انکار آن بر روی تصمیم گیری‌های اقتصادی معامله کنندگان می‌باشد.

 

۲-۱۲-هزینه سرمایه

 

۱-۱۲-۱- مفهوم هزینه سرمایه

 

مفهوم هزینه سرمایه مبتنی بر این فرض است که هدف یک شرکت عبارت است از به حداکثر رساندن ثروت سهام‌داران. هر شرکتی دارای ریسک و بازده مخصوص به خود است. هر یک از گروه ­های سرمایه­ گذار از دارندگان اوراق قرض و سهام ممتاز گرفته تا سهام‌داران عادی شرکت، نرخ بازدهی که درخور ریسک آن باشد را دنبال ‌می‌کنند. هزینه سرمایه عبارت است از حداقل نرخ بازدهی که شرکت باید به دست آورد تا بازده مورد نظر سرمایه گذاران در شرکت تأمین شود.

 

در حقیقت اگر نرخ بازده سرمایه گذاران یک شرکت از هزینه سرمایه بیشتر باشد یا بدون بالا رفتن درجه ریسک این میزان بازدهی افزایش یابد، ثروت سهام‌داران افزایش خواهد یافت. دلیل این امر این است که اگر نرخ بازده شرکت از هزینه سرمایه آن بیشتر شود، دارندگان اوراق قرضه و سهام ممتاز به نرخ بازده ثابت مورد نظر خواهند رسید و باقیمانده نرخ بازده در اختیار صاحبان سهام عادی قرار خواهد گرفت که از نرخ بازده مورد توقع آن بیشتر خواهد بود.

 

با توجه به رابطه هزینه سرمایه و موضوع به حداکثر رساندن ثروت سهام‌داران می‌توان هزینه سرمایه را حداقل نرخ بازدهی که شرکت باید به دست آورد تا اینکه در ارزش شرکت تغییری صورت نگیرد، تعریف نمود.

 

در این حالت چنانچه شرکت در پروژه ها، ادغام و تملک‌ها و … که نرخ بازده آن­ها از هزینه سرمایه شرکت بیشتر است وارد شود، ارزش شرکت افزایش خواهد یافت (داموداران، ۱۳۸۸).

 

۲-۱۲-۲ عوامل مؤثر بر هزینه سرمایه

 

عوامل مختلفی بر هزینه سرمایه تأثیر دارند. برخی از این عوامل خارج از کنترل شرکت هستند که از آن جمله ‌می‌توان به تورم، نرخ بهره و دیگر متغیر های کلان اقتصادی اشاره کرد. برخی دیگر نیز عواملی است که در حوزه کنترل واحد تجاری هستند اما این عوامل از لحاظ میزان کنترل پذیری دارای درجات مختلف می‌باشند. عواملی که در ادبیات مالی به عنوان عوامل مؤثر بر هزینه حقوق صاحبان سهام شناخته می‌شود به شرح زیر می‌باشد:

 

۲-۱۲-۲-۱- کیفیت اطلاعات

 

گفته شده به دلیل تخلف این شرکت فرانسوی و استفاده از مواد نامرغوب، احتمال پارگی پروتزهای تولیدی این شرکت نسبت به پروتزهای دیگر بیشتر است و نگرانی از بابت نشت سیلیکون استفاده شده در این پروتزها و خطر آن برای بدن وجود دارد. وحشتناک‌تر اینجا است که سیلیکون‌های استفاده شده در این پروتزها از همان نوعی است که برای پر کردن تشک‌ها استفاده می‌شود، یعنی سیلیکون‌های صنعتی و نامناسب. این پروتزها در بدن زنان بیش از ۶۵ کشور جهان استفاده شده که احتمال می‌رود شمار آن‌ ها به ۴۰۰ هزار نفر برسد.^[۱۲۸]

 

اگرچه هنوز در این پرونده رأیی صادر نشده است اما حقوق ‌دانان فرانسوی در تحلیل این پرونده به رویه قضایی که در سال ۲۰۰۳ در پرونده (marzouk) ایجاد شده استناد می‌کنند. شورای دولتی فرانسه جهت مساعدت به بزه دیدگان در رأی (marzouk) مسئولیت بدون خطا را ایجاد کرد که به موجب آن سرویس‌های بیمارستانی در صورت آلوده بودن مواد یا دستگاه مسئول هستند حتی اگر هیچ خطایی صورت نگرفته باشد. شورای اروپا در جهت حمایت از مصرف کننده در مسئله آزادی مبادله کالا دستورالعملی صادر ‌کرده‌است: اصل بر مسئولیت بدون خطای تولید کننده یک مال منقول است.

 

قانون فرانسه دامنه این موضوع را تا آنجا توسعه داده که نه تنها تولید کننده بلکه توزیع کننده (بیمارستان و یا پزشک) هم مسئولیت بدون خطا دارد البته توزیع کننده زمانی مسئول است که تولید کننده یا حمل کننده را نشناسیم، یا تولید کننده یا حمل کننده شناخته ‌شده‌اند اما نمی‌توانند جبران خسارتی را نسبت به صدمه دیده انجام دهند یا در مهلت معقولی نتوانند این جبران خسارت را صورت دهند که در این صورت توزیع کننده باید جبران خسارت کند. این‌که این قبیل جبران خسارت‌ها از باب جبران خسارت مدنی خواهد بود یا یک ضمانت اجرای کیفری به نظر می‌رسد با توجه ‌به این‌که در هر صورت بایستی این خسارت جبران شود و حتی عدم توانایی یکی از مقصران به پرداخت این خسارت مانع جبران خسارت نمی‌شود و سایر مقصران مکلف به پرداخت می‌شوند از باب مسئولیت مدنی خواهد بود البته قطعاً این افراد از جنبه کیفری نیز طبق قانون فرانسه مجازات خواهد شد. دیوان دادگستری اروپا رأی صادر شده در فرانسه را تأیید کرده بدین مضمون که یک بچه‌ ۱۳ ساله ای در سال ۲۰۰۷ دچار سوختگی شده به علت بیش از اندازه گرم شدن تشک‌های گرم کننده که یک وسیله درمانی محسوب می‌شود، و بیمارستانی که از این تشک‌ها استفاده نموده بود به عنوان توزیع کننده محکوم به مسئولیت بدون خطا شد.^[۱۲۹]

 

با توجه ‌به این رویه قضایی در مسئله پروتزهای سینه که سرطان زا هستند در وهله اول شرکت تولید کننده مسئولیت دارد که خسارات وارده را جبران نماید و در مرحله بعدی بایستی حمل کننده که می‌توان آن را معادل افرادی دانست که این محصول را به کشورهای مختلف وارد نموده‌اند دانست و اگر جبران خسارت از طریق این افراد هم ممکن نشد، پزشکان به عنوان توزیع کننده این پروتزها بایستی جبران خسارت کنند، اما هر سه گروه از نظر کیفری بایستی مجازات شوند حتی پزشک توزیع کننده چرا که بایستی خطرات محتمل را در نظر می‌گرفت.

 

به طور کلی در امر جراحی زیبایی، آسیب به سلامت جسمانی نمی‌تواند توجیه شود مگر اینکه یک نوع تعادل میان خطر ناشی از جراحی و سود مورد انتظار رعایت گردد، به نحوی که پزشک نباید درمانی را انجام دهد که زیان‌هایش از زشتی مورد معالجه فراتر رود. بدین ترتیب، خطر عملیات زیبایی که متقاضی جراحی با آن روبرو است بایستی متناسب با آن زشتی باشد که ادعای معالجه‌اش را دارند، هرچه زشتی مورد معالجه حداقل شود، روش به کار برده شده باید بی خطرتر و روش‌های تضمین امنیت بیمار بیشتر باشد.^[۱۳۰]

 

باید خاطر نشان نمود که متأسفانه علی رغم حساسیت زیاد این گونه اعمال، تاکنون استاندارد ویژه­ای برای جراحی زیبایی اعلام نشده و حتی آکادمی جراحی زیبایی آمریکا که بزرگ­ترین سازمان نماینده جراحان زیبایی در آمریکاست نیز از اعلام نظریه­ های اخلاقی برای جراحان زیبایی درمانده است.^[۱۳۱]

 

در قوانین عادی ایران هم حکم خاصی در زمینه جراحی زیبایی وجود ندارد. لیکن بند ۲ ماده ۵۹ قانون مجازات اسلامی به عنوان ضابطه عام صحت یک عمل پزشکی را مشروط به مشروع بودن، رضایت و رعایت موازین فنی و علمی و موازین دولتی قرار داده است.^[۱۳۲] (در فصل نخست به تفصیل بدان پرداخته شده است) حال این سؤال مطرح می‌شود که با وجود همه‌ این آسیب‌ها برای جراحی زیبایی چه عاملی وجود دارد که توجیه کننده اعمال جراحی زیبایی است.

 

ماده۴: با رعایت مقررات ماده ۳ کمیته هر اطلاعیه تقدیم شده به موجب این پروتکل را به اطلاع کشور طرف معاهده این پروتکل که به ادعای مدعی ناقض هر یک از مقررات میثاق باشد می رساند.

 

۲)در ظرف شش ماه کشور دریافت کننده اطلاعیه توضیحات و اظهارات روشن کننده مسئله و تدابیری را که برای علاج وضعیت (۲) ممکن است اتخاذ شده باشد در هر صورت اتخاذ چنین تدابیری کتباً به کمیته تقدیم می‌دارد.

 

ماده ۱:۵) کمیته به اطلاعیه های واصل به موجب این پروتکل با توجه به کلیه اطلاعات کتبی که از طرف شاکی و از طرف کشور ذی نفع طرف معاهده آن تقدیم شده است رسیدگی می‌کند.

 

۲) کمیته به هیچ اطلاعیه و اصل از یک فرد رسیدگی نخواهد کرد مگر اینکه اطمینان حاصل کند که:

 

الف: همان موضوع به موجب آئین دادرسی تحقیق یا تصفیه بین‌المللی دیگری تحت رسیدگی نیست.

 

ب: شاکی کلیه طرق شکایت موجود داخلی را طی ‌کرده‌است. این قاعده در مواردی که طی طرق شکایت، به نحو غیر معقول طولانی باشد مجری نخواهد بود.

 

۳) کمیته در موقع رسیدگی به اطلاعیه های واصل به موجب این پروتکل جلسات سری تشکیل می‌دهد.

 

۴) کمیته نظریات ( تشخیص های ) خود را به کشور ذی نفع طرف معاهده، پروتکل و فرد شاکی اطلاع می‌دهد.

 

لازم به ذکر است که مواد فوق راه حل خوبی در زمینه ی امکان مراجعه ی فرد یا دولت به کمیته حقوق بشر است اما ایرادی که این جا وارد است این است که در دولت ها چنین مواردی برای حمایت از افراد وجود ندارد و همچنین اجرای مواد کمیته حقوق بشر الزامی نیست و ضمانت اجرایی در این خصوص ندارد که افراد بیگانه بتوانند از آن برای دفاع از حقوق خود استفاده کنند.

 

گفتار چهارم : مشکلات افراد فاقد تابعیت به صورت خاص

 

حق تابیعت، حق ذاتی انسان، وآن رابطه و علقه ( حقوقی – سیاسی ) شخص است با جامعه و دولت خویش یا به عبارت بهتر با وطن مألوف. همه ی کشورها ‌در مورد مسئله تابعیت از نظامی واحد پیروی نمی‌کنند و دیگر آن که برخی دولت ها داشتن بیش از یک تابعیت را اجازه نمی‌دهند و همه‌ این اختلافات سبب شده است که گروهی از انسان‌ها بدون تابعیت شوند و در نتیجه نتوانند از حقوق و مزایای داشتن تابعیت بهره مند شوند و با آن که در این باره به کوشش ملل متحد مقاوله نامه‌هایی به تصویب دولت‌ها رسیده است مشکلات هنوز باقی است.

 

به جهت اختلافاتی که قوانین تابعیت کشور ها دارد ممکن است در موارد زیر اشخاص فاقد تابعیت شوند:

 

۱-چنان چه در کشوری تابعیت بر پایه سیستم خون باشد، و کودکی از والدین نامعلوم و یا از پدر و مادر آپاترید (بدون تابعیت ) متولد^[۱۰۱] شود اجباراً آن کودک بدون تابعیت خواهد بود.

 

۲-چنان چه شخص به عنوان مجازات، تابعیت خود را از دست دهد بدون این که به تابعیت دولت دیگری پذیرفته شده باشد.

 

۳-چنانچه شخص تابعیت دولت متبوع خود را ترک کند بدون این که تابعیت دولت دیگری را تحصیل کرده باشد، این شخص در فاصله ترک تابعیت اصلی خود و تحصیل تابعیت جدید بدون تابعیت خواهد شد.

 

بدیهی است در موارد مذکور، چون شخص فاقد تابعیت است نمی‌توان از حقوق و مزایای داشتن تابعیت بهره‌مند شود و دچار بلاتکلیفی خواهد شد.

 

مطابق مقاوله نامه بین‌المللی تقلیل بی تابعیتی مورخ۱۹۵۹و۱۹۶۱ دولت‌های متعاهد حق ندارند، اشخاص یا گروهی را به دلایل نژادی، مذهبی و یا سیاسی از تابعیت خود محروم کنند. و نیز موضوع سلب تابعیت را به عنوان مجازات در قوانین خود ملحوظ نمایند. ^[۱۰۲]

 

در ماده ۲۰ کمیته حقوق بشر، بخش آزادی حرکت ( رفت و آمد ) در این باره آمده است که:

 

جمله بندی ماده ۱۲، پاراگراف ۴، بین اتباع و خارجی‌ها (هیچ کس)، تفاوتی قائل نمی‌شود. پس، کسانی که می‌توانند ازاین حق استفاده کنند را تنها با تعبیر معنای عبارت “کشور خودش” از مفهوم “کشور تابعیت او” وسیع تر است و به تابعیت به معنای رسمی، یعنی تابعیت کسب شده با تولد، محدود نمی شود و در کم ترین سطح، شامل فردی که به خاطر پیوندهای خاص خود با یک کشور، نمی‌تواند یک خارجی صرف در نظر گرفته شود. مثلاً، برای اتباعی که با تخطی از قانون بین‌المللی از تابعیت خود محروم شده‌اند و افرادی که کشور تابعیشان در یک نهاد ملی دیگر ترکیب یا به آن منتقل شده است و تابعیتشان از آن ها گرفته شده است، چنین است. ضمناً زبان ماده ۱۲ پارگراف ۴، تعبیری وسیع تر را ممکن می‌سازد که شامل دیگر دسته های ساکنان بلند مدت می‌شود از جمله، و نه محدود به افراد بدون کشور که تعمداً از حق کسب تابعیت کشور محل اقامت محروم شده‌اند. چون در شرایط خاص، عوامل دیگری منجر به ایجاد ارتباطات نزدیک و قوی بین فرد و کشورمی‌شوند، کشورها باید در گزارششان، اطلاعاتی ‌در مورد حقوق ساکنان دائمی برای بازگشت به کشور خود، بیان کنند.^[۱۰۳]

 

در معاهده ۱۹۵۱ ژنو ‌در مورد اشخاص بدون تابعیت چنین مقرر گردیده: «اشخاص بدون تابعیت اشخاصی هستند که هیچ یک از کشور ها طبق قوانین خود، آن ها را تبعه خود ندانسته و با آن ها همانند آواره‌گان رفتار می‌گردد». بی تابعیتی دارای آثار سوء بوده و مشکلات عدیده‌ای را برای شخص به وجود خواهد آورد که این مشکلات عبارتند از:

 

۱- محرومیت از حقوق اجتماعی: شخصی که تابعیت هیچ کشوری را نداشته باشد، در هیچ کشوری از حقوق اجتماعی از قبیل انتخاب شغل، انتخاب مسکن، انتخاب همسر و دیگر حقوق فردی بهره مند نخواهد گردید. تمام قوانین کشورهای دنیا، اتباع رسمی کشور متبوع خود را از حقوق اجتماعی بهره مند خواهند کرد و شخصی که دارای تابعیت آن کشور نباشد حق بهره مند شدن از حقوق اجتماعی را ندارد.

 

۲- محرومیت از حقوق سیاسی: در بیشتر کشورهای دنیا بهره‌مندی از حقوق سیاسی از قبیل: حق انتخاب کردن و انتخاب شدن را، از حقوق اتباع خود می‌دانند و شخصی که بدون تابیعت است حق شرکت در انتخابات را نداشته و هیچ گونه حقوق سیاسی برای وی متصور نیست.

 

۳- عدم حمایت کشورها از شخص بدون تابعیت: شخصی که تابیعت هیچ کشوری را نداشته، و بدون تابعیت محسوب گردد، چنانچه برای وی مشکل حقوقی پیش آید هیچ کشوری از وی حمایت نمی‌نماید و این فرد دچار مشکل خواهد شد. مثلاً چنان چه مشکلی در خصوص احوال شخصیه برای افراد بدون تابعیت پیش آید مشخص نیست که احوال شخصیه افراد تابع قوانین و مقررات کدام کشور خواهد بود. ^[۱۰۴]

 

در معاهده مربوط به وضعیت شخص بدون تابعیت مورخ ششم ژوئن ۱۹۶۰ در خصوص افراد بی تابعیت آمده است:

 

ماده ۱- تعریف اصطلاح «اشخاص بدون تابعیت»

 

۱- به منظور این معاهده، اصطلاح «اشخاص بدون تابعیت» به معنی اشخاصی است که به عنوان تبعه با هر وضعیت مقید عمل به قانون در نظر گرفته نمی­شوند.

 

۲- این معاهده به کار نخواهد رفت برای:

 

(الف) برای اشخاصی­که در حال حاضر بواسطه نهادها و سازمان­ های ایالات متحده پذیرفته می­شوند غیر از نمایندگان سطح بالای ایالات متحده برای محافظت یا مساعدت پناهندگان تا وقتی­که چنین محافظت یا مساعدتی را می­پذیرند؛

 

(ب) برای اشخاصی که توسط مسئولان دارای صلاحیت کشور با داشتن حقوق و تعهداتی افزون بر داشتن تابعیت آن کشور اقامت ‌گرفته‌اند؛

 

(پ) برای اشخاصی که ‌در مورد آن ها دلایل مهمی برای در نظر گرفتن وجود دارد:

 

1. 1. – Working with the Emotional intelligence ↑

 

1. 1. – Murray ↑

 

1. 1. – Petrides & Farnham ↑

 

1. 1. – The Trait – based (or Mixed ) model ↑

 

1. 1. – Self- reporting scale ↑

 

1. 1. – The Ability – based model ↑

 

1. 1. – Performance scale ↑

 

1. 1. – Warwick & Nettelback ↑

 

1. 1. – Day ↑

 

1. 1. – Rosete & Ciarrochi ↑

 

1. 1. – Non – Cognitive ↑

 

1. 1. – Competency-based models ↑

 

1. 1. – Personal Competence ↑

 

1. 1. – Social Competence ↑

 

1. 1. – Mind Fulness ↑

 

1. 1. – People Skills ↑

 

1. 1. – Boyatzis ↑

 

1. 1. – Richard E.Boyatzis ↑

 

1. 1. – Emotional awareness ↑

 

1. 1. – Accurate self – assessment ↑

 

1. 1. – Self – Confidence ↑

 

1. 1. – Self-Management ↑

 

1. 1. – Self-Contorol ↑

 

1. 1. – Trustworthiness ↑

 

1. 1. – Conscioentiousness ↑

 

1. 1. – Adaptability ↑

 

1. 1. – Achievemented Drive ↑

 

1. 1. – Initiative ↑

 

1. 1. – Social Awareness ↑

 

1. 1. – Service Orientation ↑

 

1. 1. – Organizational Awareness ↑

 

1. 1. – Developing Others ↑

 

1. 1. – Influence ↑

 

1. 1. – Communication ↑

 

1. 1. – Conflict Management ↑

 

1. 1. – Leadership ↑

 

1. 1. – Change Catalyst ↑

 

1. 1. – Building Bond ↑

 

1. 1. – Coollaboration& Cooperation ↑

 

1. 1. – Patra ↑

 

1. 1. – Shane Hastie ↑

 

1. 1. – Stys & Brown ↑

 

1. 1. – Perception, and expression of emotion ↑

 

1. 1. – Thayer,Newman&Mcclain ↑

 

1. 1. – Emotional Understanding ↑

 

1. 1. – Emotion’s facilitation of thinking ↑

 

1. 1. – Intera Personal skills ↑

 

1. 1. – Assertiveness ↑

 

1. 1. – Self-regard ↑

 

1. 1. – Self-actualization ↑

 

1. 1. – Independence ↑

 

1. 1. – Inter personal Skills ↑

 

1. 1. – Social Responsibility ↑

 

1. 1. – Adaptabillity ↑

 

1. 1. – Problem Solving ↑

 

1. 1. – Reality Testing ↑

 

1. 1. – Flexibility ↑

 

1. 1. – Stress Management ↑

 

1. 1. – Impulse Control ↑

 

1. 1. – Steress Tolerance ↑

 

1. 1. – General Mood ↑

 

1. 1. – Happiness ↑

 

1. 1. – Optimism ↑

 

1. 1. – Objective ↑

 

1. 1. – Subjective ↑

 

1. 1. – Ability EI ↑

 

1. 1. – Trait EI ↑

 

1. 1. – Reliability ↑

 

1. 1. – Validity ↑

 

1. 1. – Multibranch Emotional Intelligence Scale = MEIS ↑

 

1. 1. – Emotional perception ↑

 

1. 1. – Emotional understanding ↑

 

1. 1. – Discriminant ↑

 

1. 1. – Divergent validity: چنانچه همبستگی بین آزمون هایی که خصیصه های متفاوتی را اندازه گیری می‌کند پایین باشد، آزمون ها دارای اعتبار تشخیصی یا واگرا است ↑

   

 

1. 1. – Anger ↑

 

1. 1. – Rage ↑

 

1. 1. – Emotional intelligence quotient ↑

 

1. 1. – Experiential Emotional Intelligence ↑

 

1. 1. – Strategic Emotional Intelligence ↑

 

1. 1. – Bar-On Emotion Quotient Inventory ↑

 

1. 1. – Total Emotion Quotient ↑

 

1. 1. – Intrapersonal EQ ↑

 

1. 1. – Interpersonal EQ ↑

 

1. 1. – Adaptability EQ ↑

 

1. 1. – Stress Management EQ ↑

 

1. 1. – General Mood EQ ↑

 

1. 1. – negative impression scale ↑

 

1. 1. – multi-rater instrument ↑

 

1. 1. – Emotional Competency Inventory یا ECI ↑

 

1. 1. – Emotional Intelligence Appraisal ↑

 

1. 1. -Work Profile Questionnaire- Emotional Intelligence Version یا WPQei ↑

 

1. 1. – Performance Assessment Network ↑

 

1. 1. – Emotional Intelligence Appraisal ↑

 

1. 1. – Travis Bradbery ↑

 

1. 1. – Jean Greaves ↑

 

1. 1. – TalentSmart ↑

 

1. 1. – Intact group ↑

 

1. 1. – Innovation ↑

 

1. 1. – Intutition ↑

 

1. 1. – Pike, M. A ↑

 

 

۲٫۸٫۱ محیط داخلی و خارجی:

 

مجموعه ی فعالیت های شرکت در بستر دو محیط داخلی و خارجی آن انجام می شود. معمولا شرایطی که بر شرکت احاطه داشته و بر آن اثر می‌گذارد از نطر نحوه تاثیر گذاری به دو دسته تقسیم می شود. دسته ی اول؛ آن هایی که به طور مستقیم و از درون بر سازمان تاثیر دارند. دسته دوم؛ آن هایی که در سطح کلان و از بیرون سازمان اثر می‌گذارند. بر همین اساس عوامل داخلی یا درونی، عواملی هستند که در درون شرکت وجود داشته و از نظر اداری و رسمی تحت کنترل سازمان می‌باشند. هم چنین عوامل خارجی یا بیرونی نیز عواملی هستند که خارج از کنترل شرکت بوده ولی به صورت مستقیم و یا غیر مستقیم بر عملکرد شرکت تاثیر می‌گذارند

 

(فیضی،۱۳۸۶)

 

عوامل داخلی: این عوامل در درون شرکت بوده. پس در عین حال که بر فعالیت های سازمان تاثیر دارند، سازمان نیز بر آن ها تاثیر می‌گذارد. ( همان ماخذ، ۱۳۸۶)

 

عوامل خارجی: عوامل خارجی تمام شرایطی را که بر سازمان اثر می‌گذارد ولی وابستگی آن ها نسبت به سازمان واضح و روشن نیست. عوامل خارجی می‌تواند شامل عواملی نظیر شرایط اقتصادی، شرایط سیاسی، محیط اجتماعی، ساختار حقوقی، وضعیت زیست بومی و شرایط فرهنگی . باید توجه داشت که بخشی از محیط سازمان به طور مستقیم با سازمان در تحقق اهدافش مواجه است. این محیط به عنوان محیط اختصاصی^[۱۴] شناخته می شود. در هر زمان معین، محیط اختصاصی بخشی از محیط سازمان بوده است که مدیریت با ان مواجه خواهد شد. زیرا این بخش از محیط عوامل مؤثر مهمی را در بر دارد که می‌توانند تاثیراتی منفی یا مثبت بر اثر بخشی سازمان بر جای گذارند. محیط اختصاصی هر سازمان منحصر به فرد بوده و با تغییر شرایط تغییر می‌کند. ( رابینز^[۱۵]،۱۳۸۶)

شناخت عوامل خارجی و داخلی مزایایی از قیبل موارد ذیل را برای شرکت ها به همراه خواهد داشت:

 

• • فراهم آوردن اطلاعات موردنیاز برای شناخت محیط داخلی و خارجی شرکت

 

• • تعیین حوزه های ترغیب کننده و محدود کننده شرکت

 

• • ایجاد هم زبانی و دیدگاه های مشترک

 

• • سوق دادن مدیریت به سمت تمرکز بر مسائل کلیدی وبحرانی شرکت

 

• آموزش تفکر نظام یافته تجزیه و تحلیل مسائل سازمای (علی احمدی، فتح الله، تاج الدین،۱۳۸۴)

شناسایی و تجزیه و تحلیل هر یک از عوامل داخلی وخارجی شرکت منجر به تهیه فهرست نقاط قوت و ضعف ( ناشی از تجزیه و تحلیل عوامل داخلی شرکت) و فرصت ها و تهدید ها( ناشی از تجزیه و تحلیل عوامل خارجی شرکت) خواهد شد. با توجه به مواردی که در فوق به آن ها اشاره شد، تعریف ذیل را برای هر یک از نقاط قوت^[۱۶] و ضعف^[۱۷] و هم چنین فرصت ها^[۱۸] وتهدید ها^[۱۹] می توان ارائه کرد. ( همان ماخذ، ۱۳۸۴)

 

۳٫۸٫۱ نقاط قوت:

 

قوت منبع مهارت یا مزیت دیگری است نسبت به رقبا و نیاز های بازار هایی که مؤسسه‌ در آن ها کار می‌کند یا خواهد کرد قوت یک شایستگی ممتاز است که مزیت مقایسه ای مؤسسه‌ در بازار می شود . قوت نقطه اتکای سازمان است که با بهره گرفتن از آن می‌خواهد به اهداف خود برسد ” بر مبنای این نقاط قوت شاخه اجرایی را میتان به موتوری قدرتمند برای رشد تغیییر نو اوری و خدمت تبدیل کرد.” پس هر سازمانی بایستی این نقاط قوت را برای جامه عمل پوشاندن به رسالتش به حداکثر رسانده و از آن ها به عنوان مزیتی رقابتی در مقابل رقبا استفاده نمایند.( روستا، ونوس، ۱۳۷۸)

 

۴٫۸٫۱ نقاط ضعف:

 

ضعف یک محدودیت یا کمبود در منابع مهارت ها و توانایی هایی است که جدا مانع عملکرد اثر بخش می شود. ضعف یک عمل درونی است که مختل کننده فعالیت های سازمان بوده و در رسیدن سازمان به اهدافش خلل ایجاد می‌کند پس لازم است تا سازمان این عوامل را در حد امکان به حد اقل رسانده و یا در جهت رسیدن به اهدافش از آن ها بهره برداری نماید. ضعف ها عواملی هستند که هر سازمانی که وجود خارجی دارد قطعا با آن ها رو به رو است و نمی تواند از آن ها دوری گزیند بلکه بایستی با درکی صحیح آن ها را نظارت کرده و مهار نمایند. درک صحیح نقاط قوت و ضعف اسا سی به سازمان کمک می‌کند تا با استفاده بهینه از قوت ها و به حد اقل رساندن ضعف ها با اثر بخشی بیشتری به اهداف رسیده و از هدر رفتن منابع و امکانات سازمان جلوگیری نمایند. در سطح ملی و کلان نیز بایستی این نقاط مورد شناسایی قرار گرفته و با بهره گیری مناسب قوت ها و اجتناب از ضعف ها استراتژی مناسب تدوین شده و به اجرا در آید. (رحمان سرشت، ۱۳۸۳)

 

۵٫۸٫۱عوامل بیرونی:

 

این عوامل خارج از سازمان بوده است و بر فعالیت های سازمان تاثیر دارند اما در اختیار سازمان نبوده و سازمان هیچ گونه تاثیری بر آن ها ندارد . هدف از بررسی محیط خارجی تهیه فهرستی محدود از فرصت هایی که می‌تواند به سازمان سود رساند و هم چنین تهدیدهای است که باید از آن ها اجتناب شود، است.( الوانی ۱۳۸۵)

 

۶٫۸٫۱ فرصت:

 

فرصت یک موقعیت عمده در محیط مؤسسه‌ است. یعنی آن چه که مؤسسه‌ را در رسیدن به اهدافش یاری می کند و به عنوان موتور محرکه ای است که شتاب حرکت مؤسسه‌ را چندین برابر می‌کند . “سه منبع اصلی فرصت ها و تهدید ها عبارتند از ۱- فشار ها و روند ها (سیاسی اقتصادی اجتماعی و فن آوری) ۲- مراجعان مشتریان و پرداخت کنندگان مالیات ۳- رقبا و همکاران پس فرصت ها مطلوب مؤسسه‌ بوده و بایستی کوشش نمایند تا آن ها را به حداکثررسانده و از آن ها استفاده بهینه کنند. ( حسینی،۱۳۷۷)

 

• • 1. تهدید:

 

1. 1. – جعفری لنگرودی ،محمد جعفر ، پیشین ، شماره های ۵۹و۶۷ ↑

 

1. 1. – چنان که نظیر این امر را می توان در مواد ۳۳۶و۳۳۷ قانون مدنی تحت عنوان استعفا از عمل ویا مال غیر مشاهده نمود . ↑

   

 

1. 1. از ظاهر قانون مدنی نیز می توان عهدی بودن وکالت را استنباط نمود زیرا مقنن در مبحث دوم از فصل مربوط به وکالت از تعهدات وکیل و در مبحث سوم همین فصل از تعهدات موکل بحث نموده است .امری که ظهور در عهدی بودن عقد وکالت دارد .با این وجود چنان که در متن گفته شد اذنی بودن وکالت در قانون مدنی قوی تر به نظر می‌رسد ↑

 

1. 1. 1. به نظر استاد کاتوزیان ،عقد وکالت در هر حال مجانی است زیرا در برابر تفویض اختیار به وکیل ،عوضی قرار نمی گیرد( کاتوزیان ،ناصر ،حقوق مدنی ،عقود معین ۳ (عقود اذنی –وثیقه دین )، ش ۶۸٫این عقیده قابل انتقاد به نظر می‌رسد زیرا معوض یا مجانی بودن عقد را باید با توجه به مورد آن ( مورد معامله ) بررسی نمود بدین معنی که اگر عقد دارای دو مورد باشد معوض وهرگاه دارای یک مورد باشد مجانی است .مورد معامله مطابق ماده ۲۱۴ قانون مدنی یا مال است یا عمل وعقد مجانی قراردادی است که در آن یا تنها یک مال وجود دارد ویا دو عمل ویا مال ویک عمل .‌بنابرین‏ عقد مجانی قراردادی است که در آن ها یا تنها یا یک مال وجود دارد ویا فقط یک عمل (در تأیید این تفسیر ر.ک.امامی ،سید حسن ،حقوق مدنی ج۱ ص ۱۷۲ ؛ کاتوزیان ،ناصر (حقوق مدنی ،قواعد عمومی قراردادها) ،ج ۱ ،ش ۶۹ ؛ صفایی ،سید حسین ، ۱۳۵۰، دوره مقدماتی حقوق مدنی ،ج ۲ (تعهدات وقرارداد ها ) : تهران : مؤسسه‌ عالی حسابداری ، ص ۳۶ : شهیدی ،مهدی ،تشکیل قراردادها وتعهدات ،ج ۱ ش ۴۸ ،نتیجه آنکه توفیض اختیار یا اذن که اثر عقود اذنی است به هیچ وجه مورد معامله محسوب نمی گردد تا ‌بر مبنای‌ آن گفته شود که چون در مقابل تفویض اختیار عوضی قرارندارد وکالت عقدی است مجانی بلکه در عقود اذنی به لحاظ آنکه همواره تعهد به عنوان اثر فرعی وجود دارد باید معوض ویا مجانی بودن قرارداد را براین اساس تعیین نمود که عقد برای یک طرف ایجاد تعهد می‌کند ویا برای طرفین . ↑

   

 

 

1. 1. – جایز بودن وکالت حکمی است که مقنن ما از فقه اقتباس نموده است ( ابن حمزه ، ابوجعفر محمد بن علی ، ۱۴۱۰ ه ق ، الوسیله الی نیل الفضیله در علی اصغر مروارید ، سلسه الینابیع الفقهیه ، بیروت : مؤسسه‌ فقه شیعه ، ص ۲۸۳؛ فخر المحققین ،ایضاح الفوائد ،ج ۲ ص ۳۵۲: بحرانی ،شیخ یوسف ، ۱۳۷۶، حدائق الناظره ،قم : مؤسسه‌ النشر الاسلامی ، ج ۲۲،ص ۱۴؛ طباطبائی حائری ،سید محمد علی ؛ رجائی ،مهدی ، ۱۳۶۸، الشرح الصغیر فی الشرح المختصر النافع ، قم : کتابخانه آیت الله مرعشی نجفی ، ج ۲ ،ص ۲۲۲؛ حلی ،ابن ادریس ،السرائر،ج ۲ ص ۸۸:فاضل مقداد ، مقداد ابن عبدالله ؛محقق حلی ، جعفر بن حسن ؛ به تحقیق حسینی کوه کمری ، عبداللطیف ،تنقیح الرائع المختصر الشرایع ،قم : کتابخانه آیت الله مرعشی نجفی ، ج ۲ ص ۲۷۹: خمینی ، روح الله ، تحریر الوسیله ،ج ۱ و۲ ص ۵۴۴مساله ۲۲ ؛ مغنیه ،محمد جواد ،۱۴۱۳ ه ق ، فقه الامام جعفر صادق ،بیروت : دار الجواد ، بی تا ج ۳و۴ص ۲۴۴:محقق کرکی ،جامع المقاصد ،ج ۸ ،ص ۱۹۴ورسائل ،ج ۱ ص ۱۹۶؛ الرشد انی المرغینانی ،برهان الدین ،الهدایه ،شرح البذایه المبتدی ،ج ۳ ،ص ۱۵۳ وج۴ص ۱۴۲؛ شیخ طوسی ،المبسوط ج ۲ ص ۳۴۲؛ یزدی سید محمد کاظم ،سول ‌و جواب ص ۱۶۴ :شهید ثانی ،الروضه البهیه فی الشرح لمعه الدمشقیه ،تحقیق کلانتر ،چ ۱،قم انتشارات داوری ،۱۴۱۰ ق ،ج ۲ ،ص ۱۵ ومسالک الافهام ،ج ۱ ص ۲۲۹و۳۳۲:محقق حلی ،الشریع الاسلام ،ج ۱ و۲ ص ۴۲۶؛ حسینی مراغی ،سید میر فتاح ،العناوین ،ج ۲ ،ص ۴۱؛ طباطبائی ،سید علی ،ریاض ،المسائل ج ۲ ،ص ۱۱؛ فاضل مقداد ،النضد القواعد الفقهیه ،ص ۳۵۲؛ مصطفوی ،سید محمد کاظم ،مائه قاعده الفقهیه ،ص ۲۵۹ ↑

 

1. 1. ۲ – نائینی ، محمد حسین ، منیه الطالب فی حاشیه المکاسب ، ج ۱ ، ص ۳۳ ؛ طهوری ،صادق ، ۱۳۸۷، محصل المطالب فی تعلیقات المکاسب ،قم : مؤسسه‌ فرهنگی و اطلاع رسانی تبیان ، ج ۲ ، ص ۲۹۳ ↑

 

1. 1. – طاهرى، حبیب الله، ۱۴۱۸ ه ق ، حقوق مدنى ، چاپ ۲، قم : دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ج۴ ،ص ۳۹۴ ↑

 

1. 1. امامی ،سید حسن ،حقوق مدنی ،ج ۲ ،ص ۲۳۹و۲۴۰ ؛ کاتوزیان ،ناصر ،حقوق مدنی ،عقود معین ۳(عقود اذنی ،وثیقه های دین )ش ۶۸ ؛ کاشانی ،سید محمود ،۱۳۷۴، جزوه درسی حقوق مدنی ، تهران :دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی ،ص ۱۸۸ ↑

 

1. 1. -السنهوری ،عبدالرزاق احمد ،ج۷،ص۳۷۳ ↑

 

1. 1. – محمود ،همام محمد –منصور، محمد حسین ،پیشین ،ص۲۳۳؛السنهوری ،عبدالرزاق احمد،ج۱،ش ۴۷،۴۸،ص۱۵۲ ↑

 

1. 1. – کاتوزیان، ناصر؛ حقوق مدنی در عقود معین ۴، تهران، ص۷۷ ↑

 

1. 1. -۲گیلانى، فومنى، محمد تقى بهجت، ۱۴۲۶ ه ق ، جامع المسائل (بهجت)، چاپ ۲، قم :دفتر معظم له ج ۳،ص ۲۶۱ ↑

 

1. 1. – طباطبایی یزدی ، محمد کاظم ، حاشیه المکاسب ، ۱۳۷۸ه ق ،قم : مؤسسه‌ مطبوعاتی اسماعیلیان،ج۲،ص۱۲۴ ؛ خویی، ابوالقاسم ، ۱۲۷۸، مبانى العروه (المساقاه)، قم : مدرسه دار العلم ،ج۳،ص۴۱ ↑

 

1. 1. کاتوزیان ،ناصر ،حقوق مدنی ،عقود معین ۳(عقود اذنی ،وثیقه های دین ش ۴۷؛کاشانی ،سید محمود ،جزوه درسی حقوق مدنی هفت تهران : انتشارات دانشگاه شهید بهشتی ،ص ۹۲ ↑

 

1. 1. جعفری لنگرودی ،محمد جعفر،فلسفه حقوق مدنی ،ج۲،شماره ۲۵۲،۳۶۸ ↑

 

1. 1. – جعفری لنگرودی ،محمد جعفر ،همان منبع ، شماره ۶۷،۱۸۰ ↑

 

1. 1. – باید توجه داشت که جز نویسندگانی که درفوق به آن ها اشاره شد سایر محققان وشارحان قانون مدنی به هتگام بحث از عاریه ،متذکر این نکته نشده اند که آیا اثر عقد مذبور اذن است یا حق . ↑

 

1. 1. – مشهور فقها نیز عاریه را عقدی جایز می دانند ( بحرانی ،شیخ یوسف ،حدائق الناظره ج ۲۱،ص ۴۹۷، کرکی ، علی بن الحسین ،۱۴۰۹ ه ق ، رسائل ،قم : کتابخانه آیت الله مرعشی نجفی ،ج ۱، ص ۱۹۳ ؛ نجفی شیخ محمد حسن ،جواهر الکلام ،ج ۲۷ ،ص ۱۹۵ ؛ فخر المحققین ، محمد بن حسن ، ۷۷۱ ق ،ایضاح الفوئدفی الشرح مشکلات القواعد ،قم : مطبعه العلمیه ،ج ۲ ص ۱۲۶ ؛ حلی، ابن ادریس ،السرائر ،ج ۲ ص ۸۸؛حسینی کوه کمری ، عبد اللطیف ،التنقیح الرائع ج۲ ص ۲۴۷:خمینی ،روح الله ،تحریر الوسیله ، ج ۱ و۲ ص ۴۶۳ ،مسئله ۸ ؛ مغنیه ،محمد جواد ،فقه الامام جعفر صادق (ع )،ج ۳و۴،ص ۲۱۲؛ شهید ثانی ،مسالک الافهام ،جلد ۱،ص ۳۱۴: محقق حلی ،الشرایع الاسلام ج ۱ و۲ ص ۴۰۸ ؛ حسینی مراغی ،سید میر فتاح ،۱۴۱۷ه ق ،العناوین ، قم : مؤسسه‌ نشر اسلامی ، ج ۲ ،ص ۴۱:فاضل ، مقداد، نضد القواعد الفقهیه ،ص ۳۵۲ : مصطفوی ،سید محمد کاظم ،۱۴۱۷ ه ق ،مئه القاعده الفقهیه، چاپ ۳ ، قم : جامعه مدرسین ، ص ۲۵۹؛ طباطبائی ،سید علی ۱۴۱۸ ه ق،ریاض المسائل ،قم : مؤسسه‌ آل بیت ، ج ۱ ،ص ۶۴۷ ↑

 

۳٫ رابطه علیت در قتل عمدی

 

آخرین جزء از عنصر مادی در جرائم مقید، وجود رابطه علیت بین فعل ارتکابی و نتیجه حاصله است. بدیهی است در جرائم مطلق به علت انتفاء لزوم نتیجه، رابطه علیت نیز منتفی خواهد بود. لذا در این جرائم بر فرض حصول نتیجه خاصی از جرم، لزومی به اثبات اینکه این نتیجه حاصل رفتار مرتکب است، وجود ندارد. اما در جرایم مقید، رابطه علیت بین رفتار مرتکب و نتیجه حاصله به چه معنا است؟ آیا کافی است ثابت شود در صورت عدم وجود عمل مرتکب، نتیجه ای به بار نمی نشست؟ بی تردید اثبات این مطلب که اگر رفتار مرتکب صورت نمی گرفت، نتیجه ای هم حاصل نمی گشت، هیچ گاه به معنای رابطه علیت نمی باشد؛ زیرا چه بسا در مسیر به بار نشستن نتیجه، عوامل گوناگونی در وقوع حادثه نقش داشته باشند که با انتفاء هر کدام، نتیجه نیز منتفی می شود؛ در حالی که تنها یکی از آن ها نتیجه را به وجود آورده باشد. برای مثال اگر فردی با سگی بدون قلاده وارد اماکن عمومی شود و آن سگ فردی را گاز بگیرد، و وضعیت مجروح در راه بیمارستان در اثر بی احتیاطی راننده و وقوع تصادف، وخیم شود؛ و نهایتاً در اتاق عمل به علت بی احتیاطی پزشک فوت کند؛ کدامیک را می توان عامل قتل دانست؟ دقت در این مثال که در بیشتر کتب به انحاء مختلف مورد استفاده قرار می‌گیرد، نشان می‌دهد که اگر رابطه علیت را صرفا انتفاء نتیجه به انتفاء عمل مرتکب بدانیم، در مثال فوق، صاحب سگ، و راننده ماشین حامل مجروح را نیز باید قاتل بدانیم، زیرا در صورت گاز نگرفتن پای عابر توسط سگ، وی به بیمارستان برده نشده و نهایتاً نمی مرد؛ راننده ماشین حامل مجروح نیز در صورت عدم تصادف و عدم وخامت حال مجروح، طبق این فرمول قاتل عمدی است^[۱۴۶]. حال آنکه برای احراز رابطه علیت، باید پیوستگی و اتصال میان رفتار مرتکب و نتیجه حاصله برقرار باشد؛ به طوری که رفتار مرتکب، نتیجه را به وجود آورده باشد^[۱۴۷]. لذا در همین مثال فوق، تنها عاملی که نتیجه را به وجود آورده است، خطای پزشک است که می توان مرگ را به وی منتسب دانست؛ در حالی که گاز گرفتن، تنها جراحت را به وجود آورده است و بی احتیاطی راننده نیز موجب وخیم تر شدن حال مجروح (شدت یافتن جراحت یا وقوع جراحات دیگر) گشته است. در حقوق ایالات متحده آمریکا نیز همین موضوع پذیرفته شده است^[۱۴۸]. در حقوق آمریکا از قرن ۱۳ میلادی و جهت حل مشکل رابطه علیت، قاعده مشهور به قاعده یکسال و یک روز توسط متفکران آن عصر ارائه شد. به موجب این قاعده قدیمی کامن لا، شخص، محکوم به قتل عمدی نمی شود، مگر اینکه قربانی در طول یک سال و یک روز پس از زمان ضربه وارده فوت کند^[۱۴۹]. علت این قاعده، عدم پیشرفت پزشکی در قرن ۱۳، برای اثبات بدون شک وتردید رابطه علیت پس از گذشت زمانی طولانی دانسته شده است^[۱۵۰]. لذا بسیاری از دادگاه ها چنین قاعده ای را نسخ و به آن عمل نمیکنند؛ با این وجود برخی دادگاه ها، کماکان این قاعده را اجرا می نمایند. در حوزه قانونگذاری نیز قانون‌گذار ایالت کالیفرنیا در اصلاحات سال ۱۹۶۹ قانون جزای کالیفرنیا، زمان قاعده را افزایش داده است. به موجب این اصلاحیه:” برای اینکه کشتن شخصی، قتل عمدی و یا غیر عمدی محسوب شود، لازم است که مقتول ظرف مدت ۳ سال و یک روز پس از ضربه یا حادثه فوت کند^[۱۵۱] “. در حال حاضر با وجودی که این قاعده مورد قبول حقوق ‌دانان آمریکایی نبوده و آن را معتبر نمی دانند؛ اما کماکان در بعضی ایالت ها و حوزه های قضایی اعمال می شود^[۱۵۲]. به هر حال احراز رابطه علیت در همه موارد آسان نیست و می توان گفت از موضوعات بسیار پیچیده در حقوق کیفری و نیز حوزه مسئولیت مدنی است؛ لذا حقوق ‌دانان کیفری و مدنی جهت حل این مشکل اقدام به طرح تئوریهایی در این مورد نموده اند که آن ها را به اختصار مورد بررسی قرار می‌دهیم:

 

۱-۳- نظریه خطای کیفری همچون شرط واجب (ضروری) نتیجه: در این نظریه به صورت ساده ‌به این مسئله پرداخته می شود که اگر رفتار مرتکب واقع نمی شد، آیا نتیجه نیز حادث می گشت؟ پاسخ مثبت ‌به این سوال، فاعل را در معرض ارتکاب قتل قرار می‌دهد. لذا اگر فردی با بهره گرفتن از هفت تیر دیگری که از جیب لباس او بیرون افتاده است، مرتکب قتل گردد، مالک هفت تیر نیز به علت بی احتیاطی، قاتل شناخته می شود^[۱۵۳]؛ زیرا اگر این بی احتیاطی نبود، در نهایت قتل واقع نمی شد. لذا مطابق این نظریه ممکن است در یک پرونده قتل، تعداد زیادی قاتل وجود داشته باشد^[۱۵۴]. به هر حال ضعف این تئوری کاملا واضح و بدیهی است؛ زیرا بیشتر از آنکه یک نظریه علمی باشد، با ساده سازی بیش از حد رابطه علیت، خود را به یکباره از مشکلات پیچیده آن رها ساخته است؛ امری که در غالب موارد بر خلاف عدل و انصاف بوده و موجب تضییع حقوق مردم خواهد شد.

 

۲-۳- نظریه شرط متصل و بی واسطه به نتیجه: در این نظریه، شروط بعیده و غیر مستقیم در حدوث نتیجه کنار گذاشته می‌شوند و تنها به عوامل نزدیک و مستقیم که به نتیجه حاصله متصل هستند، توجه می شود^[۱۵۵]. برخی حقوق ‌دانان نظر مشهور فقها شیعه مربوط به ضمان سبب مقدم در تاثیر که در ماده ۳۶۴ قانون مجازات اسلامی پذیرفته شده است را از مصادیق این نظریه دانسته اند^[۱۵۶]. در حقوق آمریکا نیز برخی حقوق ‌دانان آن کشور با تعریف رابطه علیت، به اینکه فعل یا ترک فعل باید علت بی واسطه و مستقیم صدمه باشد، نظریه اخیر را پذیرفته اند^[۱۵۷].

 

شرایط سخت اقتصادی باعث پریشانی‌های هیجانی والدین می‌شود. این حالت‌های هیجانی منفی به طور مستقیم به ظرفیت والدین برای تربیت و ارتباط با فرزندان آن‌ ها تأثیر می‌گذارد و در نهایت، به مشکلات سازگاری همچون رفتار ضد اجتماعی، افسردگی، احساس تنهایی و خصومت منجر می‌شود (کانگر و همکاران، ۱۹۹۲؛ نقل از لعلی فاز و عسگری ، ۱۳۸۷).

 

۲-۱۰ اهمیت و نقش خانواده در رشد اجتماعی

 

خانواده اولین پایه‌گذار شخصیت و ارزش‌ها و معیارهای فکری است که نقش مهمی در تعیین سرنوشت و خط‌مشی زندگی آینده خود دارد و اخلاق و صحت و سلامت روانی فرد تا حدود زیادی در گرو آن است. واکنش کودک نسبت به محیط خود بالطبع تحت تأثیر موازین اجتماعی و فرهنگی گروهی است که در میان آن بزرگ شده است. از آنجا که خانواده خود یک واحد اجتماعی است و ارزش‌ها و معیارهای اجتماعی از طریق آن بر کودک منتقل می‌شود به عنوان یک واسطه از لحاظ تأثیر محیط اجتماعی بر کودک، اهمیت فراوانی دارد (احدی و محسنی، ۱۳۸۸).

 

خانواده همچون یک جامعه‌ کوچکی است که هدفش رشد و تکامل اجتماعی کودکان است و این هدف به صورت ابتدایی در درون خانواده تحقق می‌یابد. تأثیر خانواده در رشد و تکامل اجتماعی را می‌توان چنین خلاصه کرد:

 

1. 1. کودک آداب معاشرت و خصوصیات اخلاقی را از طریق مشاهده‌ رفتار افراد خانواده در موارد و مواقع گوناگون یاد می‌گیرد.

 

1. 1. کودک طرز لباس پوشیدن، سخن گفتن و سایر عادات اجتماعی را از خانواده یاد می‌گیرد. هم چنین ارزش‌های اجتماعی در دوران زندگی یک فرد غالباً همان ارزش‌هایی خواهد بود که او از خانواده‌اش آموخته است.

 

1. 1. طرز رفتار والدین با یکدیگر نیز در رشد و تکامل اجتماعی کودک بسیار مؤثر است.

 

1. پایه عقاید و ا فکار اجتماعی کودک از قبیل علاقه به تسامح یا تعصب یا طرفداری از حق نیز در خانه و خانواده پی‌ریزی می‌شود (شعاری‌نژاد، ۱۳۷۵).

کودک به واسطه یک سلسله نیازهایی که دارد به خانواده وابستگی پیدا می‌کند. زندگی با ارتباط بیولوژیک و زیستی میان کودک و مادرش آغاز می‌شود. نفوذ والدین در کودکان تنها محدود به جنبه‌های ارثی نیست بلکه نحوه آشنایی و ارتباط کودک با بنیان‌های فرهنگی و تربیتی جامعه بستگی به نحوه ارتباط والدین و فرزندان دارد. همچنین کودک عادت‌هایی چون طرز غذا خوردن، سخن گفتن، راه رفتن، روش‌های عادی رفتار با مردم، نگرش فرد نسبت به اموال دیگران، ارتباط با همسر، سرپرستی در خانواده و ارتباط با فرزندان را از خانواده می‌آموزد (شرفی، ۱۳۶۸، نقل از زارعی و همکاران، ۱۳۸۴).

 

۲-۱۱ نقش الگویی والدین در رشد اجتماعی کودکان

 

غریزه تقلید یکی از نیرومندترین و اصیل‌ترین غریزه بشری است که در طبیعت انسان‌ها نهاده شده و نیازی به آموزش ندارد. انسان از آغاز تولد یک الگوبردار و پیرو است که نمودهای آن در او ظاهر گردیده و به تدریج رو به افزایش گذاشته و در پایان دوران کودکی به اوج خود می‌رسد با توجه به ضعف قوه عقلانی و شناختی کودکان، پدیده تقلید در آنان بیشتر و گسترده‌تر می‌باشد و بسیاری از آموزه‌ها را از کانال مشاهده الگوهای مورد توجه دریافت و در حافظه‌ خود ذخیره می‌نمایند. به همین لحاظ کودکان در محیط خانواده با دقت و ظرافیت ناظر خوبی‌ ها و بدی ‌ها بوده و آنچه را دریافت می‌کنند به زودی در معرض نمایش می‌گذارند. ‌بنابرین‏ تقلید و الگوبرداری به کودکان اجازه می‌دهد که خود را با موقعیت ‌های مختلف زندگی تطبیق داده و با محیط اطراف هم سان و هم سنگ سازند. لذا محیط خانواده می‌تواند با ارائه برنامه های مفید و الگوهای مناسب در شکل‌گیری و تبلور شخصیت کودکان بر اساس هدف و آرمانی که دنبال می‌شود، تأثیرگذار باشد (اخلاصی، ۱۳۸۶).

 

در الگو، یادگیری عمدتاًً از طریق مشاهده‌ مستقیم صورت می‌گیرد، و این می‌تواند از مؤثرترین و پایدارترین انواع یادگیری باشد. کودکان رفتارهای خوب و بد و بسیاری از ویژگی‌های شخصیتی را از طریق مشاهده و تقلید کردن از دیگران در زندگی روزمره فرا می‌گیرند. آنان با مشاهده رفتار و گفتار و اعمال والدین، رفتارجدیدی می‌آموزند (شعبانی، ۱۳۹۱). والدین اولین و آشناترین چهره‌هایی هستند که کودک با آن‌ ها برخورد می‌کند در دوران ناتوانی، نیاز وابستگی کودک، پدر و مادر با عشق و علاقه به یاری کودک می‌شتابند، و از او پرستاری و حمایت می‌نمایند. لذا والدین نخستین کسانی هستند که با فرزندان خود در تماس‌اند و می‌توانند عالی‌ترین نقش را در زمینه‌ی پرورش، تربیت و رشد شخصیت اجتماعی فرزند ایفا نمایند (شولتس^[۴۲]، ترجمه سیدمحمدی، ۱۳۹۳).

 

مواردی که در خانواده موجب رشد اجتماعی کودک می‌شود عبارتند از:

 

1. 1. احساس آرامش و امنیت: کودک باید در خانواده مورد محبت قرار گیرد و احساس امنیت وآرامش کند. وقتی مورد محبت قرار گیرد روابط اجتماعی‌اش تقویت می‌شود اما اگر محیط خانواده کودک همراه با ترس و اضطراب باشد کودک احساس حقارت و تنفر کرده و فردی کینه‌توز و بدبین به بار می‌آید و در روابط اجتماعی دچار ضعف و شکست می‌شود.

 

1. 1. کودک باید بتواند در محیط خانواده استعداد و توانایی‌هایش را پرورش دهد که این کار به وسیله بازی و شرکت در تجارب اعضای خانواده امکان‌پذیر است و همچنین با تشویق از طرف والدین می‌توانند محیط مناسبی را به وجود آورند.

 

1. 1. خانواده نباید به خاطر عدم توانایی کودک در انجام برخی امور او را مورد سرزنش قرار دهد، زیرا موجب می‌شود کودک در لیاقت و توانایی خود شک کند یا احساس حقارت کند یا مایوس شود. دادن مسئولیت بیش از توانایی کودک نه تنها آنان را مرد و زن‌های قدرتمندی نخواهد ساخت بلکه آنان را موجوداتی مایوس و در هم شکسته خواهد کرد.

 

1. 1. کودک در سال‌های اولیه زندگی تمایل زیادی دارد که ابراز وجود کند و توجه والدین و سایر اطرافیان‌اش را به توانایی‌ها و استعدادهای خود جلب کند از این رو والدین، باید ‌به این مسئله توجه کنند و کارهای فرزند خود را به دید حقارت نبینند.

 

1. 1. خانواده نخستین مرکز یادگیری است. احترام به حقوق دیگران، داشتن خصلت‌های نیکو یا زشت، اساس بسیاری از باورهای کودک و … در محیط خانواده شکل می‌گیرد (شاهملکی، ۱۳۹۲).